A persoa facilitadora no ámbito xurídico

Dende FADEMGA Plena inclusión Galicia, promovemos a figura da persoa facilitadora no ámbito xudicial como un apoio esencial para que as persoas con discapacidade intelectual comprendan, exerzan e defendan os seus dereitos. A facilitación xudicial contribúe a crear un sistema de xustiza inclusivo, onde todas as persoas poidan participar de maneira xusta e equitativa.

Que é un facilitador ou facilitadora xudicial?

Un facilitador ou facilitadora xudicial é un profesional capacitado para ofrecer apoio ás persoas con discapacidade intelectual en situacións xudiciais ou administrativas. O seu rol é acompañar, asesorar e traducir a linguaxe técnica do sistema xudicial para que a persoa comprenda cada paso do proceso e poida expresar as súas opinións, desexos e necesidades de forma plena e segura.

Orixe e propósito da facilitación xudicial

A figura do facilitador no ámbito xudicial xorde como resposta á necesidade de que as persoas con discapacidade intelectual poidan participar e defender os seus dereitos en igualdade de condicións. Coa reforma da lexislación española mediante a Lei 8/2021, que adapta o marco legal aos principios da Convención da ONU sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade, establécese a necesidade de brindar apoios que permitan o exercicio da capacidade xurídica. A persoa facilitadora cumpre un papel esencial nesta misión, garantindo que as persoas non se vexan privadas de xustiza debido a barreiras de comprensión ou comunicación.

Para que serve o facilitador no ámbito da xustiza?

O facilitador ou facilitadora xudicial ten un papel fundamental en asegurar que a persoa:

• Comprenda o proceso xudicial: Traduce a linguaxe técnica e simplifica a información para que a persoa poida entender as decisións e procedementos.
• Exprese a súa vontade: Axuda a que a persoa poida comunicar os seus desexos e preferencias sen interferencias, asegurando que sexan tidos en conta en todo o proceso.
• Participe activamente: Permite que a persoa poida intervir en audiencias, reunións e entrevistas, de xeito que a súa voz sexa escoitada de maneira plena.
• Reciba un trato xusto e respectuoso: Garante que o entorno xudicial respecte os dereitos da persoa, evitando discriminación ou malentendidos derivados da súa discapacidade.

Por que defendemos a figura do facilitador ou facilitadora xudicial?

Dende FADEMGA e Plena inclusión, defendemos a figura da persoa facilitadora no ámbito xurídico porque cremos que o acceso á xustiza é un dereito fundamental que debe estar garantido para todas as persoas, incluídas aquelas con discapacidade intelectual. A facilitación é un apoio esencial que promove a igualdade de condicións nos procedementos legais e asegura que o sistema xudicial sexa inclusivo e respectuoso coas capacidades e a dignidade de cada persoa.

En que pode axudar un facilitador na xustiza?

O facilitador ou facilitadora xudicial pode axudar en varias áreas clave para as persoas con discapacidade intelectual:

• Procesos xudiciais e administrativos: En casos que implican decisións legais importantes, o facilitador axuda a comprender os dereitos, as opcións e os posibles resultados de cada decisión.
• Acompañamento en xuízos e audiencias: Durante os procedementos, o facilitador ou facilitadora asegura que a persoa entenda o proceso e poida expresarse adecuadamente ante os e as profesionais da xustiza. 
• Defensa da capacidade xurídica: Coa nova lexislación, esta figura axuda a que as persoas poidan exercer a súa capacidade xurídica e se respecte a súa vontade en temas como decisións patrimoniais, familiares ou persoais.
• Apoio emocional e práctico: A persoa facilitadora non só axuda na comprensión, senón que tamén brinda apoio emocional, reducindo o estrés e a ansiedade que poden acompañar aos procesos legais.

Apostar pola figura da persoa facilitadora é apostar por unha xustiza accesible para as persoas con discapacidade intelectual e por un sistema que respecte o seu dereito a ser escoitadas, comprendidas e tratadas con dignidade, garantindo que poidan tomar decisións informadas e participar plenamente na defensa dos seus dereitos.

Algúns documentos para saber máis sobre a facilitación:

- La persona facilitadora en procesos judiciales

- Facilitador procesal: propuesta de desarrollo profesional de la figura

- Facilitador procesal: protocolo de actuación

- Informe: la facilitación en el acceso a la justicia

- 7 acciones para reducir barreras en el acceso a la justicia

- Informe: efectos colaterales de la Ley 8/2021